آيت الله العظمي يوسف صانعي را مي توان در زمره مراجعی دانست كه اولا" در سنین جوانی - 22 سالگي - به اجتهاد مطلق رسيده اند يعني اكنون 48 سال از زمان اجتهاد ايشان مي گذرد. و نيز 32 سال است - از سال ۱۳۵۴ تاکنون - كه مشغول تدريس خارج فقه و اصول هستند.(1) ثانيا" در سطح خرد به اجتهاد تحقيقي و نه تقليدي و در سطح كلان به اجتهاد پارادايمي (انسان محور) و نه اصولي - آنچنان كه بصورت عادت در سطح حوزه ها رايج است - باور مندند. از اين روست كه با فتاواي راهگشا و شجاعانه ايشان در عرصه هاي خرد و كلان روبرو هستيم.(2) به نظر من ايشان مصداق بارز مجتهدي آگاه به شرايط و زمان و مكان مندرج در قانون اساسي بعنوان شرط لازم براي تصدي برخي مقامات نظير فقهاي شوراي نگهبان هستند. از طرفي بر اساس قانون اساسي موجود قبل از اينكه نيازي به برخي مقولات نظير حكم ثانويه، مصلحت و ... باشد مي توان بصورت طبيعي و با در نظر گرفتن شرايط زمان و مكان بسياري از مشكلات را بصورت ريشه اي و طبيعي حل نمود.(3) حال اين نوع نگرش را مقايسه كنيد با روشي كه نه تنها مصوبه فروش ماشينهاي اسقاطي نيروي انتظامي توسط مجلس ششم را خلاف شرع مي داند!! بلكه مصوباتي كه شبهه مغايرت با منويات در ذهن رهبري داشته باشند را نيز رد مي نمايد. اضافه كنيد گرايشهاي باطني و اسماعيلي اخير را نسبت به ولايت فقيه و تقسيم سخنان رهبري به دو بخش ظاهر و باطن كه بخش ظاهر آن در عموم بيان مي شود و بخش باطن آن را بايد خواصي كشف نمايند يا حدس بزنند! اين روزها حجم حملات به اين مرجع بزرگوار و زمانشناس به بهانه هاي مختلف افزايش يافته است.(4) علت آن نيز كاملا" مشخص است. وقتي قرار باشد فردي در جايگاه مرجعيت و قرابت خاص با امام و داراي كارنامه موفق در دوران مسئوليتهاي حساس و متنوع خود(5) همراه با ديگراني از جنس خود و در عرصه سياست از مشكلات اساسي روز گره گشايي نمايند و بر كارامدي فقه شيعه بيافزايند بايد به هر طريق جلوي آنان را گرفت! به مقام مرجعیت توهين كرد و اعضاي سازمان مجاهدين انقلاب را منافق دانست! همانطور كه قبلا" نيز جلوي اقدامات اصلاح طلبان براي گره گشايي از مشكلات سياسي و اقتصادي نظير مذاكره با آمريكا و ... گرفته شده بود. كارهاي بزرگ هميشه به مردان بزرگ نيز احتياج داشته است. اما اگر قرار باشد براي كارهاي بزرگ كساني به ميدان بيايند كه عرضه اداره يك نانوايي را هم نداشته باشند، وضعيتي پديد خواهد آمد كه امروز شاهد آن هستيم. ظاهرا" اقتدارگرايان با خود عهد بسته اند كه در برابر هر تحول و نوآوري بزرگي كه بزرگاني داعيه دار آن هستند، اگر آنان جزء به ابتذال كشانندگان آن مشكل و راه حل آن نباشند، اولا" بايد از اساس منكر وجود مشكل و لذا مخالفت با طرح آن شد، ثانيا" بايد با انواع روشها نسبت به توهين، تحقير، تهديد و ... تحول آفرينان اقدام نمود تا آنان را از نيات خود منصرف كرد و در مرحله بعد، خود و البته بصورت كمدي تراژيك، با پرهزينه ترین اقدامات و پر ضررترين تصميمات، هم آن مشكل و راه حل آن را به ابتذال بكشند و هم مشكلي جديد بر آن بيافزايند! به هر حال جا دارد اقتدارگرايان از آْيت الله صانعي كه هم خود در مقام فقيه شوراي نگهبان و دادستان كل كشور بوده اند و هم در جايگاه استاد مسلم فقهاي موجود در شوراي نگهبان و ... هستند بياموزند كه علاج درد با پيشگيري، بسيار بهتر از درمان است. عوارض و عواقب ناشي از بي توجهي به چنين نصايحي را يكبار در جريان برخورد با آيت الله العظمی منتظري ديده ايم. به جاست كه بار ديگر دچار چنین خبطي عظيم نشويم. راهي كه آيت الله العظمي صانعي در پيش گرفته اند بسيار شايسته تحسين و تقدير است. اجتهاد به معناي واقعي خود، آنجا كه مجتهد خود را ناگزير از جهاد و مبازه با جمود، تحجر و تصلب در مي يابد.
پاورقي ها:
(1) زندگینامه مختصر
(2) برخی از فتاوا به نقل از سایت ایشان
(3) "تذکری پدرانه به اعضای عزیز شورای نگهبان می دهم که خودشان قبل از این گیرها، مصلحت نظام را در نظر گیرند، چرا که یکی از مسائل بسیار مهم در دنیای پر آشوب کنونی نقش زمان و مکان در اجتهاد و نوع تصمیم گیری هاست." صحیفه نور جلد ۲۱ صفحه ۶۱
(4) مطالب اخیر ایشان در دیدار با سران سازمان و پاسخ سازمان در محکومیت حملات به ایشان
(5) دیدگاه امام در مورد ایشان و مسئولیتهای اجرایی
پی نوشت : پاسخ آقای هاشمی به افتراهای کیهان علیه آیت الله العظمی صانعی
